Khăm Phết Lào (hay Ama Su May) con trai thứ tư trong số gần 30 người con của cụ Ama Kông hiện đang công tác ở Hội Đông y tỉnh Đăk Lăk được cha ủy quyền đưa đơn đến tòa án và nhiều cơ quan chức năng để kiện chính ông Phó Chủ tịch Hội này là Hồ Viết Sang vì đã tự tiện quảng cáo sản phẩm bí truyền của cụ Ama Kông trên trang Web.
Nội vụ đang diễn ra thì chúng tôi tới thăm cụ Ama Kông và vợ cụ tại nhà riêng, trong chuyến tham quan du lịch “Khám phá hương sắc miền Trung và Tây nguyên”. Thực ra đoàn chỉ đến Buôn Đôn, nằm cạnh Vườn sinh thái quốc gia Yok Đôn để tham quan khu nhà mồ tù trưởng Khunjunob và người cháu nối nghiệp là R’Leo K’Nol. Khunjunob tên thật là N’Thu K’Nul sinh năm 1828 là một tù trưởng đầy quyền lực và được nhân dân khắp vùng kính phục, người đã khai sinh ra Buôn Đôn, có công lớn trong buổi đầu tạo lập và phát triển nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng nơi đây. Ông đã săn được hàng trăm con voi, trong đó có con voi trắng mà ông đã mang tặng Hoàng gia Thái Lan năm 1861. Vua Thái Lan rất cảm phục và phong tặng ông danh hiệu Khunjunob (Vua săn voi). Ông đã chọn đây làm nơi yên nghỉ, thọ 110 tuổi. Còn người cháu gọi ông bằng cậu tên R’ Leo sinh năm 1877 là người kế quyền lãnh đạo buôn làng bao gồm dân tộc Ê Đê, M’Nông và Lào cùng sinh sống. Hai dân tộc trước cùng nguồn gốc với dân tộc Chăm, bởi lẽ đó, trong vườn quốc gia Yok Đôn có một tháp Chăm cổ xưa có tên Yang Prong (Thần Lớn) nằm sát dòng sông Ea H’Leo cao 9 mét, rộng mỗi cạnh 5 mét. Do đó, dân làng xây dựng ngôi mộ của tù trưởng “vua săn voi” theo kiến trúc có dáng hình hộp được trang trí bằng các búp sen trên bốn góc và đỉnh mộ. Rất tiếc cho tới nay không ai chăm sóc, tu bổ nên ngôi mộ bị xuống cấp trầm trọng, hư hỏng bởi nắng mưa Tây nguyên. Còn ngôi mộ bên cạnh là của R’Leo lại được xây theo mô tuýp kiến trúc mộ tháp của dân tộc Lào và Khmer.
 |
|
Amakông và người vợ thứ tư, chị H'Khăm. |
Xin trở lại chuyện cụ Ama Kông. Do trên đường đi, cô hướng dẫn viên người dân tộc Ê Đê của Công ty du lịch Đăk Lăk đã kể chuyện về bài thuốc bí truyền và ca ngợi đây là bài thuốc “ông uống bà khen” nên ai cũng muốn được tiếp cận cụ. Cụ Ama Kông cũng chính là một “Vua săn voi” lão luyện có biệt tài gần như ông Khunjunob. Từ nhỏ cụ đã theo nghề cha đi khắp rừng sâu núi cao Tây Nguyên để săn và thuần dưỡng voi. Cụ có một con voi rất khôn và luôn thắng lớn trong các ngày hội đua voi nên được đặt tên là Khăm Thưng. Cụ treo roi săn voi từ năm 1985, nhưng tiếp tục nổi tiếng vì có trong tay rất nhiều bài thuốc y học dân tộc cổ truyền do chính cụ tìm ra và do cha vợ truyền lại. Bài thuốc nổi tiếng nhất được nhiều người biết đến chính là bài thuốc “Tráng dương, bổ thận, tăng cường bản lĩnh đàn ông”, nhờ đó ở tuổi trên 75, cụ vẫn sinh hạ thêm được một người con.
Hiện nay cụ đã già nhưng vẫn cùng vợ bận rộn với việc buôn bán thang thuốc này để khách mua về ngâm rượu. Mỗi thang thuốc gồm có bốn gói cây, rễ và lá của loại dược thảo có tên Kok-Linh và Kok-Choong. Một cơ sở sản xuất ở Dak Lak đã hợp đồng với cụ sử dụng bài thuốc này chế tạo ra rượu thuốc bổ có thương hiệu “Yok Đôn”.
Vương Liêm